ترنم باران بهاری

خال‌های مادرزادی

نوزادان تازه متولد‌شده گاهی جوش یا کورک‌هایی روی پوستشان دارند که به محض اینکه به زندگی خارج از رحم مادر خو گرفتند، از بین می‌رود. وجود خال روی پوست نوزادان نیز امری کاملاً طبیعی است. خال‌های مادرزادی شدت‌های مختلف دارند، ممکن است اصلاً مشخص نباشند یا کاملاً مشخص و بدشکل باشند. اما این خال‌ها چه کوچک و چه بزرگ، می‌توانند واقعاً ناراحت‌کننده باشند.

خال‌ها ممکن است صاف یا برآمده، با گوشه‌های عادی یا غیرعادی باشند و یا در رنگ‌های مختلف از قهوه‌ای گرفته تا سیاه، آبی کمرنگ، قرمز، صورتی یا ارغوانی باشند. دو نوع اصلی خال‌ها، خال‌های قرمز‌رنگ عروقی (مثل خال توت‌فرنگی، ماه‌گرفتگی‌ها و استورک‌بایت‌ها) و رنگدانه‌ای (مثل خال‌های سیاه گوشتی، لکه های کافی ایو لیت یا لکه‌های شیرقهوه، و خال‌های مغولی) می‌باشند.

این لکه‌ها معمولاً بی‌ضرر بوده و خیلی از آنها معمولاً خودبه‌خود یا به‌مرور زمان از بین می‌روند. گاهی‌اوقات این خال‌ها با مشکلات جسمی دیگر در ارتباط هستند، به‌همین‌دلیل حتماً در این رابطه از پزشک کودکتان سوال کنید.

انواع خال‌های مادرزادی

دو نوع اصلی خال‌های مادرزادی با علت پیدایش آنها متمایز می‌شوند. خال‌های عروقی زمانی ایجاد می‌شوند که رگ‌های‌خونی به‌درستی شکل نمی‌گیرند—یا تعداد آنها زیاد است یا پهن‌تر از حد معمول هستند. خال‌های رنگدانه‌ای هم به‌خاطر رشد بیش‌ازحد سلول‌هایی که رنگدانه تولید می‌کنند ایجاد می‌شوند.

خال‌های مادرزادی عروقی
متداول‌ترین نوع خال‌های عروقی لکه‌های رنگی، همانژیوم‌ها و لکه‌های شرابی یا همان ماه‌گرفتگی‌ها هستند:

لکه‌های رنگی. که بوسه‌های فرشته‌ای یا گازگرفتگی لک‌لک یا لکه‌های عنابی هم نامیده می‌شوند، لکه‌هایی قرمز و کمرنگ هستند و متداول‌ترین نوع خال‌های عروقی نیز می‌باشند. این لکه‌ها معمولاً روی پیشانی، پلک، پشت گردن، بالای بینی، لب بالایی یا پشت سر ایجاد می‌شوند. موقع گریه کردن نوزاد این لکه‌ها مشخص‌تر می‌شوند. این لکه‌ها در بیشتر مواقع تا یک تا دو سالگی نوزاد به‌طور خودبخود از بین می‌روند، اما برخی از آنها تا بزرگسالی با فرد می‌مانند.

همانژیوم‌ها. وقتی روی سطح پوست ایجاد می‌شوند (لکه‌های توت‌فرنگی) سطحی و وقتی زیر پوست باشند، جزء لکه‌های عمیق طبقه‌بندی می‌شوند. این لکه‌ها ممکن است کمی برآمده و قرمز روشن بوده و چند روز یا هفته پس از تولد نوزاد به چشم بیایند. همانژیوم‌های عمیق ممکن است به آبی بزنند چون عروق خونی که در لایه‌های عمیق‌تر پوست هستند را درگیر می‌‌کنند. این لکه‌ها طی شش ماه اول تولد نوزاد خیلی سریع رشد می‌کنند، اما معمولاً در 5 تا 9 سالگی کودک کم‌کم جمع شده و محو می‌شوند. برخی از این لکه‌ها، مخصوصاً لکه‌های درشت‌تر، جای زخمی از خود بر‌جای می‌گذارند که با یک جراحی پلاستیک ساده قابل برداشتن است. اکثر این لکه‌ها روی سر یا گردن ایجاد می‌شوند اما می‌توانند در هر قسمت دیگر بدن هم باشند و اگر محل آنها در دید، غذاخوردن، نفس کشیدن یا سایر عملکرد‌های بدن تداخل ایجاد کند، ممکن است موجب بروز مشکلاتی شوند.

لکه‌های شرابی. شکل این لکه‌ها مثل پاشیده شدن شراب روی یک ناحیه بدن می‌باشد که معمولاً روی صورت، گردن، بازوها یا پاها ایجاد می‌شود. این لکه‌ها می‌تواند در هر اندازه‌ای باشد اما با رشد کودک، رشد می‌کنند. به مرور زمان تیره‌تر می‌شوند و اگر مورد درمان قرار نگیرند، در میانسالی شکل سنگریزه می‌گیرند. این لکه‌ها هیچ‌وقت به خودی‌خود از بین نمی‌روند. آن لکه‌هایی که در اطراف چشم هستند، برای جلوگیری از مشکلات احتمالی، بهتر است تحت درمان قرار گیرند.

خال‌های رنگدانه‌ای

مهمترین انواع خال‌های رنگدانه‌ای لکه‌های شیرقهوه، لکه‌های مغولی و خال‌های سیاه هستند:

لکه‌های شیرقهوه. این لکه‌ها بسیار شایع بوده و به رنگ شیرقهوه هستند و می‌توانند در هر ناحیه از بدن ایجاد شوند و گاهاً با بالا رفتن سن کودک تعداد آنها بیشتر می‌شود.این لکه‌ها به‌تنهایی مشکلی ایجاد نمی‌کنند اما بهتر است برای معاینه آنها فرزندتان را نزد پزشک ببرید زیرا انواع بزرگ آنها می تواند نشانه نوروفیبروماتوس (یک اختلال ژنتیکی که موجب رشد غیرعادی سلول‌های بافت‌های عصبی می‌شود) باشد.

لکه‌های مغولی. این لکه‌های آبی‌رنگ صاف معمولاً در پایین کمر یا باسن دیده می‌شوند که روی پوست‌های تیره‌تر، مثل کودکان آسیایی، سرخپوستان امریکایی، افریقایی، اسپانیایی و اروپای جنوبی بیشتر دیده می‌شود. این لکه‌ها معمولاً بدون درمان خاصی تا سن مدرسه رفتن کودکان از بین می‌روند.

خال‌های سیاه (خال‌های مادرزادی، خال مودار). روی پوست بیشتر افراد در مقطعی از زندگی آنها پدید می‌آیند. خال‌هایی که از زمان تولد روی پوست فرد وجود داشته باشد خال‌های مادرزادی نامیده می‌شوند و تا پایان عمر روی پوست باقی می‌مانند. انواع درشت این خال‌ها می‌تواند سرطانی شود. خال‌های کوچکتر خطر کمتری دارند. این خال‌ها ممکن است قهوه‌ای یا سیاه‌رنگ، صاف یا برآمده، و یا مودار باشند.

چه‌زمان به پزشک مراجعه کنید

پزشک برای تعیین نوع خال و درصورت نیاز راهکارهای درمانی آن خال مادرزادی را معاینه می‌کند. درصورت خونریزی، درد، خارش یا عفونی شدن این خال‌ها حتماً به پزشک مراجعه کنید. در این مورد هم درست مثل هر جراحت دیگر، وقتی خونریزی اتفاق می‌افتد، باید با آب و صابون محل را شستشو دهید و بااستفاده از بانداژ گاز آنرا تازمانی فشار دهید که خونریزی متوقف شود. اگر خونریزی بند نیامد، حتماً به پزشک مراجعه کنید.

گاهی با همانژیوم زخم‌های باز  ایجاد می‌شود که می‌تواند عفونی شود. خال‌های رنگدانه‌ای ندرتاً موجب بروز مشکلات دیگر می‌شود، به‌استثنای خال‌های سیاه که باید در طول زندگی برای تغییر اندازه‌‌، رنگ یا بافت آن مورد معاینه قرار گیرند.

چه چیز موجب خال مادرزادی می‌شود؟

خال‌های مادرزادی قابل پیشگیری نیستند و اینطور هم نیست که بخاطر کاری که در طول بارداری انجام داده‌اید یا نداده‌اید ایجاد شده باشند. آنچه که قدیمی‌ترها می‌گفتند که این لکه‌ها بخاطر کاری که مادر درطول بارداری انجام داده یا چیزی که خورده است ایجاد شده، واقعیت علمی ندارد. علت بیشتر خال‌های مادرزادی مشخص نیست. این خال‌ها ممکن است ارثی باشند اما معمولاً اینطور نیستند و با ایجاد زخم یا ضریه به پوست درطول وضع‌حمل هم بی‌ارتباط هستند.

درمان خال‌های مادرزادی

خال‌های رنگدانه‌ای، استثنای خال‌های سیاه و گاهاً لکه‌های شیرقهوه معمولاً به حال خود گذاشته می‌شوند. خال‌های سیاه، به‌ویژه انواع بزرگ مادرزادی، معمولاً با جراحی برداشته می‌شوند و البته برداشتن انواع بزرگتر آن همراه با مشکل است. لکه‌های شیرقهوه  را می‌توان با لیزر برداشت اما معمولاً دوباره برمی‌گردند.

ازطرف‌دیگر، خال‌های عروقی قابل درمان هستند. استثنا در این زمینه خال‌های رنگی است که معمولاً به خودی‌خود از بین می‌روند. آنهایی که در پشت گردن هستند طولانی‌تر می‌مانند اما خیلی مشخص نیستند.

لکه‌های شرابی یا ماه‌گرفتگی‌ها همانژیوم‌های خاصی هستند که ممکن است برای بچه‌ها ترسناک به‌نظر برسد. همانژیوم‌ها معمولاً به حال خود گذاشته می‌شوند چراکه تا سن 9 سالگی کوچک شده و از بین می‌روند. همانژیوم‌های بزرگتر یا جدی‌تر معمولاً با استیروئیدها درمان می‌شوند.

برای ماه‌گرفتگی‌ها هم راهکار درمانی لیزر است که البته برخی از آنها دوباره برمی‌گردند. لیزردرمانی معمولاً از نوزادی که لکه کوچکتر است شروع می‌شود. لکه‌هایی که روی سر و گردن است بیشتر به لیزر جواب می‌دهند. آرایش‌های خاص مات هم به کمرنگ کردن این لکه‌ها کمک می‌کند.

کمک به کودکان برای کنار آمدن با خال‌های مادرزادی

دیدن لکه روی بدن نوزاد شاید در ابتدا موجب ترستان شود. اما باید بدانید که بااینکه بیشتر افراد در پی این هستند که ایدآل‌ترین تصویر بدن را از خود داشته باشند، اما هیچ‌کس کامل نیست. اگر این لکه‌های مادرزادی کاملاً مشخص بودند، ممکن است موجب خیره کردن مردم یا حتی پرسیدن سوال از جانب آنها باشد که بسیار بی‌ادبانه است. بهتر است که یک پاسخ ساده آماده داشته باشید تا درچنین مواقعی ارائه کنید. البته بیشتر مردم نیت بدی ندارند اما اگر حرف یا سوالشان ناراحتتان کرده است خجالت نکشید و به آنها بگویید. بچه‌ها حتی در سنین خیلی پایین هم نحوه برخورد شما در چنین موقعیت‌هایی را می‌بینند. همین‌جاست که یاد می‌گیرند با واکنش‌های دیگران چطور برخورد کنند. حرف زدن آزادانه درمورد این خال‌ها با فرزندتان باعث می‌شود راحت‌تر این لکه‌ها را بعنوان بخشی از وجودشان مثل رنگ چشم و مویشان بپذیرند. می‌توانید جواب‌های ساده و روشنی مثل "فقط یک خال مادرزادی است و از وقتی به دنیا آمدم بوده" را به آنها یاد بدهید. حمایت و محبت خانواده و برخورد عادی اطرافیان کمک بسیار زیادی به این کودکان می‌کند.