از ماست که بر ماست !
استفاده بيرويه از آنتيبيوتيکها درحيوانات باعث رويينتن شدن گروهي از باکتريها شده و شکل تازهاي به مسأله قديمي مقاومت باکتريها داده است ماجرا از زماني شروع شد که کشاورزي آمريکايي به نام روس کرمر بين يک خوک و يک گراز گير افتاد. گراز به کرمر حمله کرد و زانوي او را با دندان زخمي کرد. البته کرمر در ابتدا تصور ميکرد اين زخم به سرعت بهبود مييابد. او فقط خون را از چکمههايش بيرون ريخت و به کارش ادامه داد. اما کمکم ساق پاي کرمر شروع به التهاب و قرمز شدن کرد و پس از مدتي سايز آن دو برابر شد. نظر پزشکان اين بود که عفونت استرپتوکوکي در بدن کرمر پخش شده است ولي اين عفونت به داروهاي آنتيبيوتيکي پاسخ نميداد. حتي 2 ماه استفاده از دو برابر دوز معمول آنتيبيوتيکها هم کمکي به کرمر نکرد. دليل اصلي اين اتفاق به نوعي در رگهاي گراز جريان داشت. مدتي قبل به اين حيوان دوز پايين آنتيبيوتيک خورانده شده بود. همين دارو باعث شده بود نوعي از استرپتوکوک در بدن حيوان توليدمثل کند که به آنتيبيوتيک مقاوم است و اين ميکروب مقاوم به دارو از بدن گراز به بدن روس کرمر منتقل شد و عفونتي مرگبار ايجاد کرد. باکتريهاي روئينتن ماجرايي که براي کرمر پيش آمد در کمين صدها نفر آمريکايي ديگر نيز هست. حتي آنهايي که دور از چراگاهها و طويلهها زندگي ميکنند هم تحت تاثير برنامه خوراندن آزمايشي آنتيبيوتيک به دامها قرار ميگيرند. اين دامها سريعتر از حد معمول رشد ميکنند اما در عين حال ميتوانند عفونتهاي مقاوم به دارو را به بشر منتقل کنند. به گفته محققان استفاده بيش از حد داروهاي آنتيبيوتيکي چه در انسان و چه در حيوانات به ايجاد بلايي به نام مقاومت دارويي منجر شده است. سال گذشته 65 هزار نفر در ايالات متحده آمريکا به دليل همين مقاومت دارويي جان سپردند. جالب اينجاست که سرطانهاي معروفي مثل پروستات و پستان هر دو با هم قربانيان کمتري نسبت به اين تعداد دارند. علاوه بر آن بيماريهاي کشندهاي مثل مالاريا و سل در اثر افزايش مقاومت دارويي به شکل بازپديد خطرناکتر از قبل در حال بازگشت هستند. البته فشارها عليه مصرف آنتيبيوتيکها در کشاورزي و دامپروري روز به روز بيشتر ميشود. امسال سازمان جهاني بهداشت (WHO) اعلام کرد افزايش مقاومت دارويي يکي از علل اصلي تهديد سلامت بشر است همچنين مقامات کاخ سفيد آمريکا ماه گذشته، مساله مقاومت ميکروبها به داروهاي آنتيبيوتيکي را در وضعيت اورژانس اعلام کردند. سازمان غذا و دارو، مرکز کنترل و پيشگيري بيماريها (CDC)، و اداره کشاورزي ايالات متحده سازمانهاي مشهوري هستند که در زمينه سلامت و بهداشت عمومي فعاليت دارند. امسال اين سازمانها مساله ايجاد بيماريهاي مقاوم به درمان که ريشه در استفاده از آنتيبيوتيک در حيوانات دارند را مشکلي نيازمند توجه فوري اعلام کردهاند. دکتر جاشوآ سارف اشتاين، نماينده FDA هم چند ماه پيش در مجلس سناي آمريکا اعلام کرد دادن آنتيبيوتيک به حيوانات سالم بايد متوقف شود. مخالفان چه ميگويند؟ با وجود اين برخي گروههاي دامداري و شرکتهاي دارويي معتقدند دارو موجب سالم ماندن حيوانات و در نتيجه ارزان بودن گوشت ميشود. همين امر باعث شده اين گروهها با اکثر محدوديتهاي اعمال شده در زمينه مصرف آنتيبيوتيکها مخالف باشند. در ايالات متحده آمريکا مزرعهدارها براي درمان عفونتهاي خوني، پوستي و ريوي دامهاي خود مقادير زيادي آنتيبيوتيک استفاده ميکنند. اين رقم هر سال 8 درصد افزايش مييابد. سال گذشته تحقيقات نشان دادند 13 درصد از داروهايي که مورد استفاده قرار گرفتند، به حيوانات سالم و فقط براي رشد سريعتر خورانده شدند. البته آنتيبيوتيک موجب افزايش سرعت رشد دامها ميشود ولي در کنار آن موجب افزايش ميکروبهايي ميشود که به دارو مقاوم هستند. همين ميکروبهاي مقاوم از خراشهاي کوچک دستهاي دامداران و مزرعهدارها وارد بدن آنها ميشوند و ايجاد عفونت ميکنند. همچنين از طريق گرد و غبار، آب درياچه يا حتي از طريق باران در منطقه پخش ميشوند و در نهايت موقع خوردن گوشت روي ميز هر خانهاي وجود خواهند داشت. بنابر آمارهاي چاپ شده در مجله CDC بيش از 20 درصد عفونتهاي ميزباني مقاوم به درمان در کشور هلند منشأ حيواني دارند. همچنين در بازرسيهاي روتين از مواد خوراکي سوپرمارکتها، باکتريهاي مقاوم به درمان در انواع گوشتهاي قرمز و سفيد يافت ميشوند. CDC معتقد است 20 درصد از افرادي که مبتلا به حصبه ميشوند در واقع با گونه مقاوم به درمان اين باکتري آلوده شدهاند. شروع قصه اما تاريخچه پيدايش مقاومت دارويي به اوايل دهه 90 ميلادي برميگردد. در بسياري کشورها و از جمله در آمريکا دامداران براي مداواي حيوانات شروع به استفاده از آنتيبيوتيکهايي از خانواده فلوروکينولونها کردند. فلوروکينولونها خود متشکل از آنتيبيوتيکهاي ديگري مثل سيپروفلوکساسين بودند. سيپروفلوکساسين در آن زمان قادر بود 80 درصد از عفونتهاي مرگبار در انسان را درمان کند. 12 سال بعد مقاله جالبي در مجله پزشکي نيوانگلند چاپ شد. در اين مقاله افراد زيادي معرفي شدند که پس از خوردن گوشت خوک مبتلا به نوعي عفونت مقاوم به سيپروفلوکساسين شده بودند. دکتر الن سيبرگلد، استاد دانشگاه جان هاپکينز پس از بررسي دقيق موضوع عامل اصلي مقاومت دارويي را استفاده از آنتيبيوتيک در دامپروري عنوان کرد. قانوني براي مهار باکتريها در حال حاضر آمريکا در حال طرحريزي قانوني است که مانع استفاده از آنتيبيوتيک در حيوانات سالم شود. در اتحاديه اروپا و برخي کشورهاي پيشرفته ديگر هم قوانين محکمي در اين رابطه وجود دارد. پس از کشف مقاديري از آنتيبيوتيکي به نام تتراسيکلين در گوشت دامهاي آمريکايي کشور روسيه واردات گوشت از ايالات متحده به کشور خود را متوقف کرد. در سال 1951 قانون استفاده از آنتيبيوتيک در حيوانات تصويب شد. البته در آن زمان، مساله ايجاد مقاومت دارويي مطرح نبود. در سال 1977 قوانيني براي منع استفاده از پنيسيلين و تتراسيکلين در حيوانات تصويب شد اما پس از انتقاد شديد گروههاي طرفدار آنتيبيوتيک اين قانون لغو شد. اولين قانوني که در منع استفاده از آنتيبيوتيکها موفق عمل کرد مربوط به دارويي به نام پيتريل و در سال 2000 بود. پيتريل دارويي است که براي ماکيان مورد استفاده قرار ميگيرد. FDA موفق شد پس از 5 سال کشمکش نهايتا مصرف اين دارو را کاملا متوقف کند. در سال 2008، FDA دومين قانون خود را عليه آنتيبيوتيک سفالوسپورين تصويب کرد. سفالوسپورين در گاو، خوک و ماکيان مورد استفاده قرار ميگرفت. اما به دليل آثار درماني فوقالعاده سودمند اين دارو در انسان مصرف آن در دامداري منع شد. البته دقيقا 5 روز قبل از شروع اجراي عملي اين قانون نامهاي از دولت بوش به FDA ارسال شد که دستور لغو اجراي آن را داده بود. اين نامه پس از دريافت اعتراضهاي متعددي از شرکتهاي دارويي و شرکتهاي تجاري دامپروري نوشته شده بود. در حال حاضر FDA همچنان با مصرف غيرمعقولانه آنتيبيوتيکها در صنعت دامپروري کاملا مخالف است اما بدون تصويب قوانين جديد قادر به جلوگيري از اين امر نخواهد بود. شرکتهاي توليدکننده محصولات دامي بهآساني نميتوانند از منافع ميلياردي خود صرفنظر کنند. منافعي که گاهي در قامت يک توصيهنامه از اتاق رييس جمهوري سر درميآورد. حتي اگر تنها 5 روز به اجراي يک قانون مصوب باقيمانده باشد. اولين آنتيبيوتيک جهان در سال 1928 الکساندر فلمينگ پنيسيلين را کشف کرد. اين دارو در واقع اولين آنتيبيوتيک جهان بود و در سال 1943 در دسترس عموم مردم قرار گرفت. اما تنها 4 سال بعد باکتريهايي پيدا شدند که قدرت مقابله با پنيسيلين را داشتند. اين باکتريها براي مبارزه با پنيسيلين تغيير شکل داده و به فرم مقاوم درآمده بودند. در حال حاضر باکتريها نسبت به بسياري از آنتيبيوتيکها مقاوم شدهاند و مقاومتهاي دارويي از دردسرهاي بزرگ در عفونتهاي بيمارستاني محسوب ميشوند. تغيير شکل باکتريها از طريق مکانيزمهاي جالبي انجام ميشود. از جمله توليد مواد غيرفعال کننده آنتيبيوتيک يا ايجاد مسيري براي هدايت آنتيبيوتيک به خارج از سلول باکتري. در ضمن بعضي باکتريها قادرند اين تغيير شکل را به باکتريهاي ديگر هم منتقل کند. درست شبيه به يک ارتش که پس از طراحي شيوه دفاعي آن را به همه نيروها انتقال ميدهد. منبع: AP
از ماست که بر ماست
شايد کمتر دارويي را بتوان يافت که همچون آنتيبيوتيکها در گوشه و کنار دنيا براي همه مردم آشنا باشد. اين داروها و آثار معجزهآساي آنها حدود 70 سال پيش وارد عرصه پزشکي شدند. به کارگيري آنتيبيوتيکها براي درمان بيماريها چه در انسان و چه در حيوانات از همان ابتدا بسيار رايج شد تا جايي که آرام آرام خيليها بدون تجويز پزشک به استفاده از آنها پرداختند. اما ديري نپاييد که آن روي سکه هم پديدار شد. آثار ناخوشايند آنتيبيوتيکها کمکم ظاهر شدند. ميکروبها ديگر به هر آنتيبيوتيکي پاسخ نميدادند و اين به دليل ايجاد مشکلي بزرگ به نام مقاومت دارويي بود. به همين علت مصرف اين داروها در انسان محدود و فقط منوط به اجازه پزشک شد. اما از قرار معلوم استفاده بيرويه آنتيبيوتيکها در حيوانات همچنان در بسياري از کشورها وجود دارد.
سلام.عمده نوشته های این وبلاگ در مورد مطالب بهداشتی و پزشکی ارائه شده است.